واژه های نادرست "شیوه ی جدید و قدیم شکسته نویسی" - پایگاه اطلاع رسانی خوشنویسی ایران

اخیرا در محافل شکسته نویسان واژه های جدیدی ایجاد شده است که با این واژه ها سعی بر تمایز ایجاد کردن بین خط شکسته ی اصیل ( ادامه روش شکسته نویسی قدما) و رویه ی شکسته نویسی همانند استاد کابلی می گردد. متاسفانه تعصبهایی هم در این میان حاکم میشود و بعضا نقد و انتقاد شائبه ی انتقاد از شخصیت استادان گرامی را پیدا می کند. در نقد خوشنویسی دوستان اشاره به شخصیت والای استادان می کنند، بدیهی است همه ی استادان انسانهای والایی هستند و در اوج اخلاق و انسان دوستی و هنردوستی هستند و در نقد هنر بحث شخصیت افراد نیست بلکه در اینجا سوال و محور اصلی در مورد شیوه ی قدیم وجدید شکسته نویسی است.

معتقدم این تقسیم بندی قدیم وجدید درست نیست، چرا که ما هیچوقت در هیچ زمانی و هیچ خطی شیوه ی قدیم و جدید نداشته ایم بلکه تکامل خط را داشته ایم. هیچوقت مرحوم گلستانه نفرمود که به شیوه ی جدید مینویسد ( علیرغم انکه نسبت به متقدمین خودش متفاوت مینوشت) بلکه فقط شیدای خط شکسته بود و بلا انقطاع مینوشت، همینطور میرزاغلامرضا و... ( که اگر قرار بود شیوه ی قدیم و جدید باشد که هر کدام از آن بزرگان شیوه جدید داشتند و لذا افراد نسل بعد شیوه ی جدید تر و نسل بعد تر شیوه جدیدتر تر را ابداع می کردند!). بنابراین این تقسیم بندی که متاسفانه در نزد برخی دوستان هنرمند (که در کلاسهای استاد کابلی و استاد حیدری تعلیم دیده اند) باب شده و گاهی از سر تفنن عنایتی به شیوه ی قدیم می کنند، اصلا صادق نیست و نباید خط اصیل قدما را با اطلاق واژه ی "شیوه ی قدیم" به حدی برسانیم که احساس تاریخ گذشتگی و به کار نیامدن و کهنگی را به هنرمندان القا نماید.

نکته ی دیگر آنکه باید توجه کنیم که در سیر تکامل خط اصول اولیه و بنیانی نباید تغییر کند. اگر دوستان ملاحظه بفرمایند مرحوم درویش عبدالمجید خط پیشینیان خود را به کمال رساند و بعد توسط شاگردان و نسل بعدی ادامه یافت تا به مرحوم گلستانه رسید ایشان هم خطی را که از نسل قبل تحویل گرفته بود به نقطه ی اوج دیگری رساند. مرحوم میرزاغلامرضا هم شکسته نویسی اش ادامه ی مرحوم عبدالمجید بود ولی متفاوت می نوشت اما ادعای شیوه ی جدید را نداشت. نکته ی مهم در این سیر آن است که همواره خط تکامل پیدا کرده است ولی جوهره و ذات وجودی اش تغییر نکرده ، مفرداتش تغییر نکرده ، اتصالاتش تغییر نکرده ، شیب کشیده ها و حروف تغییر نکرده و قس علیهذا. تکامل خط مانند دوی امدادی است که دونده قبلی مسیری را می دود و قطعه چوب ( یا چیز دیگری که درست نمیدانم چیست!) را به دست نفر بعدی میدهد و نفر بعدی هم با همان روش قبلی و در همان مسیر کار را ادامه میدهد و همینطور نفرات بعدی تا آخر. نکته ی مهم این است که نفرات بعدی ممکن است تند تر،بهتر و با اسلوب تر و زیباتر بدوند ولی مجاز نیستد از مسیر خارج شوند و در زمین چمن بدوند و آن قطعه چوب را هم مثلا با چیز زیباتر عوض کنند و اسمش را هم بگذارند ابداع روش جدید دویدن.! تکامل خط هم عینا همین دوی امدادی است و در طول قرون و اعصار خوشنویسان با همین روش امدادی، خط را تکامل بخشیده اند و به نسهای بعدی هدیه داده اند.

ضمن احترام و دستبوسی جناب کابلی و ارج نهادن تلاشها و زحمات ایشان ، حال سوال بنده این است که آیا خط شکسته ای که ایشان مینویسند وتعلیم میدهند ادامه ی خط قدما است ؟ آیا مفردات ، کشیده ها، شکل حروف، اتصالات و.. در خط ایشان همان هایی است که در خط شکسته ی مرحومان عبدالمجید و گلستانه و میرزاغلامرضا و سایر شکسته نویسان قدیم بوده است؟ اگر نستعلیق نویسان هم اجازه می یافتند که همانند آقای کابلی مفردات و فرم ها و شیبها و اجزای خط نستعلیق را عوض کنند و خط نستعلیقی بنام شیوه ی جدید مینوشتند چه میشد و چه از آب در می آمد؟ (در این مرحله از نوشته ام دلم برای مظلومیت خط شکسته میسوزد). آیا در طول قرون گذشته خوشنویسان الزاما سلختار خط قبلی را عوض میکردند و شیوه ی جدید ایجاد میکردند؟ و خیلی آیا های دیگر...